Ú R S K U R Ð U R 28. apríl 20 2 5 Mál nr. E - 1 0 4 5 /20 2 2 : Stefnandi: A ( Þormóður Skorri Steingrímsson lögmaður ) Stefndi: B ( ólöglærður fyrirsvarsmaður) og gagnsök Dómari : Ingiríður Lúðvíksdóttir héraðsdómari 1 Ú R S K U R Ð U R Héraðsdóms R eykjavíkur , mánu daginn 28. apríl 20 2 5 , í máli nr. E - 1 0 4 5 /20 2 2 : A ( Þormóður Sko rri S teingrímss on lögmaður ) gegn B ( ólöglærður fyrirsvarsmaður ) og gagnsök Þetta mál, sem var tekið til dóms 1 . apríl 20 2 5 , höfða r fyrirtækið A . , kt. [ ] , , Selfossi , með stefnu birtri 16 . febrúar 20 2 2 , á hendur B , kt. , , Reykjavík. Stefndi höfðaði mál til sjálfstæðs dóms til endurgreiðslu ofgreidds fjár með með gagnstefnu, birtri 2 2 . janúar 20 25. Með heimild í a - lið 1. mgr. 30. gr. laga nr. 91/1991, og þar eð samm æli va r um það með lögmanni stefnanda, fyrirsvarsmanni stefnda og dómara, var það mál , gagn sök, sam einað máli um aðalsök. Í aðalsök krefst aðals tefnandi þess að aðal stefndi verði dæmdur til þess að greiða honum skuld að fjárhæð 3.917.720 krónur með dr áttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vext i og verð trygg ingu frá 6 . júlí 20 2 1 til greiðsludags. Aðals tefnandi krefst málskostnaðar að skaðlausu úr hendi aðal stefnda auk álags er nemi vsk. á málflutningsþóknun. Aðals tefndi krefst sýknu af öllum kröfum aðal stefnanda. Hann krefst jafnframt málskostnaðar úr hendi aðal stefnanda. Í gagnsök krefst gagnstefnandi þess að gagnstefnda verði gert að greiða gagn - stefn anda 1.049.700 kr. með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 fr á 11. júní 2011 til greiðsludags. Gagnstefnandi krefst málskostnaðar úr hendi gagnstefnda. Gagnstefndi krefst þess aðallega að kröfum gagnstefnanda verði vísað frá dómi. Hann krefst til vara sýknu af dómkröfum stefnanda . Til þrautavara krefst hann þess að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar veru - lega. Í öllum tilvikum krefst gagnstefndi málskostnaðar úr hendi gagnstefnanda. 2 Málsatvik Aðalstefnandi , A ., er jarðvinnuverktaki en gagnstefnandi , B ., er félag sem flytur m.a. inn ýmis byggingarefni en var í þetta sinn að reisa sumar hús. Aðalstefnandi vann jarðvegsvinnu fyrir gagnstefnanda þessara fram kvæmda. Máls aðila greinir á um hvaða hvaða verk var unnið og hvað bar að greiða fyrir það. Vegna vinnu, efnis og tækjanotkunar gaf aðalstefnandi gagnst efnanda út þrjá reikn inga: Nr. Útgáfudagur Gjalddagi Fjárhæð 1106 12.04.2021 12.04.2021 2.350.000 1124 01.06.2021 01.06.2021 1.199.700 1130 06.07.2021 06.07.2021 3.917.720 Gagnstefnandi greiddi tv o þ á fyrstu en hefur ætíð hafnað að greiða þann þriðj a . Það er ágreiningsefni í aðalsök hvort gagnstefnanda beri að greiða aðal stefn anda þ e nn an þriðja reikn ing. Í gagnsök krefst gagnstefnandi endur greiðslu hluta reiknings sem aðal stefn andi gaf út 1. júní 2021 og gagnstefnandi greiddi 11. jú n í sama ár. Samkvæmt framlögðum gögnum sótti gagn stefn an di fyrir sex árum, 1. febrúar 2019, um leyfi til þess að byggja sumarhús á lóð að í . U ppdrættir að burðarvirki og sökklum hússins eru dagsettir í júní 2020 og aðal uppdrættir þess í júlí sama ár. Húsið e r 117 m² að flatarmáli og stendur hluti þess á kjallara sem er 27 m² að flatarmáli. Í janúar 2021 gerði byggingar verk fræð ingur , sem undirbjó framkvæmdina fyrir gagnstefnanda, sundurliðaða áætlun um rúm mál þess jarðvegs sem þurf t i að skipta um undir hús inu , sem og efni sem þurfti til að fylla með fram kjallara og húsinu, í lagnaskurð og bíla - og gámastæði. Áætlun hans sund ur liðað ist svo : Rúmmetrar efnis Jarðvegsskipti undir jarðhæð hússins 213 Fyllingarefni í sökkla undir jarðhæð hússins 34 Fylli ngarefni í sökkul undir kjallara 17 Fyllingarefni meðfram kjallara 56 Fyllingarefni á gámastæði 98 Fyllingarefni í lagnaskurð og við rotþró 25 Fyllingarefni á bílastæði 75 Fyllingarefni að sökklum meðfram húsinu 44 Efni alls (jarðvegsskipti 213 + fyl lingarefni 349) 56 2 Við aðalmeðferð kvaðst f yrirsvarsmaður gagnstefnanda hafa leitað að jarð - verk taka á svæðinu og hafi sú leit leit t hana að eiganda námu í nágrenninu. Óumdeilt er að hann benti henni á fyrirsvarsmann aðalstefnanda , sem þá hafði þessa efnis námu á leigu . 3 Húsið kom á staðinn í einingum sem voru settar saman þar. Eina steypuvinnan á staðnum fólst því í gerð sökkul veggja kjallara sem er undir hluta hússins, botnplötu kjall ara, sem og kjallaraveggja og botnplötu alls hússins. Í stefnu í aðalsök og greinargerð í gagnsök lýsir aðalstefnandi því að v erk efni hans fyrir gagn stefn an da hafi meðal annars falist í því að gra fa upp jarðveg og skipta um jarð veg undir sumar hús inu sem og að skipta um jarðveg undir gámaplani, auk þess að jafna j arðveg og þjappa annars vegar þar sem átti að steypa gólfplötu og hins vegar á plani fyrir gáma. Þá hafi þurft að fylla í sökkla og að sökklum , grafa og fleyga fyrir rot þró auk ýmis s konar viðvika og frágangs. Um verkið hafi ekki verið gerður sérstakur verksamningur. Framvinda verks - ins sýni að í fyrstu hafi verið gert samkomulag um jarð vegs skipti undir sumarhúsi nu og samið um sérstak t rúmmetragjald , 5.000 kr. að vsk. meðtöldum. Þessi vinna hafi verið innt af hendi í apríl 2021 og gagn stefn anda verið gerður reikningur nr. 1106 , dags. 12. apríl 2021, sem hann hafi greitt án athuga semda. Eftir þessa vinnu hafi gagn stefn an di óskað eftir því að aðal stefnandi ynni ýmsa aðra vinnu á lóðinni , svo sem að grafa fyrir og skipta um jarðveg undir gámum sem átt i að setja niður á lóðinni, jafna og þjappa jarðveg undir kjallara hússins og plötu . Í greinargerð í gagnsök er tekið fram að engar te ikningar hafi þá verið til af kjall ar anum og hafi verkið því verið tíma frekt. Illa hafi gengið að fá sam þykktar teik n - ingar fyrir kjall ara og hafi það virst vera vandamál tengt gagn stefn anda. Þá hafi þurft að fylla í sökkla, grafa og fleyga fyrir rotþró og leggja lagnir að rotþró. Aðalstefnandi hafi gert gagn stefn anda grein fyrir því að rúm metragjald í jarð - vegs skiptum myndi hækka lítil lega og verða um 5.000 kr. auk vsk. á hvern rúm metra og að önnur vinna yrði unnin í tíma vinnu. Gagnstefnand i hafi ekki mótmælt því og hafi gagnstefndi haldið verki sínu áfram í góðri trú. Í byrjun júní hafi aðal stefn andi gef ið út reikning nr. 1124 að fjárhæð 1.199.700 kr. sem hafi verið fyrir jarð vegs skipti undir gáma, jöfnun og þjöppun jarðvegs í kjall - ara húss ins og að fylla sökkla þess að hluta. Gagn s tefn an di hafi greitt þennan reikning án athuga semda. Þá þegar hafi gagnstefnandi beðið aðal stefn an da um að vinna frekari vinnu, svo sem að koma fyrir rot þró. Vegna þess hafi þurft að grafa og fleyga töl uvert mikið þar sem koma þurfti lögnum frá rotþró að húsi og hafi a ðal stefn an di lagt þær . Þá hafi hann lokið við að fyll a í sökkla, slétta og þjappa fyrir gáma á plani, slétta og þjappa undir gólf plötu , auk þess að aðstoða við að járnabinda og steypa sökkla húss ins. Vegna mikilla rign inga og bleytu hafi aðstæður á verk stað verið slíkar að erfitt hafi verið að sinna þe ssari vinnu. Af sömu sökum hafi verið erfitt að koma vélum og tækjum um verkstaðinn. Komið hafi í ljós mikil klöpp á því svæði þar sem þ urfti að 4 leggja l ö gn sem tengdi rot þró n a við sumar hús ið og hafi verið notuð 20 tonna grafa til að fleyga klöppina. Aðal stefn an di hafi gefið gagn stefn anda út reikn ing vegna þessarar vinnu 6. júlí 2021 nr. 1130 að fjárhæð 3.917.720 kr. Fyrir dómi lýsti fyrirsvarsmaður a ðalstefnand a því að þriðji maður, eigandi malar námu, hefði leitt fyrirsvarsmenn málsaðila saman. Á þ eim fundi hafi hann gefið upp 5.000 kr. fyrir hvern fer metra efnis en það verð hafi eingöngu gilt fyrir undirstöðu undir sum ar bústað. Hann hafi tekið skýrt fram að fyrir öll önnur verk en púðann undir húsið sjálft tæki hann tímagjald enda hafi honum ald rei borist neinar forsendur sem hann gæti reikna ð heildarverð verksins eftir. Hann bar að v erkið h e f ð i verið erfitt vegna aurbleytu og hefði hann fyrst þurft að aka talsverðu af efni í burtu til þess að komast að vinnustaðnum . Teikn ingar að kjall ara ha fi vantað og vegna þeirra tafa hafi hann farið og keyrt efni í gámaplan . Þegar teikningarnar að kjallaranum hafi borist hafi hann grafið fyrir honum, fleygað grunn og jafnað botn undir kjallara, fyllt í kjall ara sökkul, jafnað og þjappa ð og tekið rétt und ir steypu. Hann hafi leitað til C sem hafi komið með efni á staðinn því hann hefði átt vörubíl með krana og g e t að mokað efninu beint ofan í grunninn . Fyrir - svar s maður aðalstefnanda h e f ð i talið þetta spara vinnu í stað þess að fara að moka frá til að koma a ð eigin vél enda hafi verið orðið þröngt á svæðinu. Það er óumdeilt að gagn stefn andi greiddi reikning sem C gaf út 1. júní 2021 fyrir efni, 10 m³ af grús og 12 m³ af sandi , sem fór undir gólfplötu kjallar ans. Að sögn fyrirsvarsmanns aðalstefnanda var það fyrst þegar fylla átti að kjall - ara veggjum sem í ljós kom að efnið sem nota átti skyldi vera í grófleika 0 60 mm . Þegar þarna var komið hafi allt verið orðið fullt af efni í kring þ.a. hann hafi ekki getað komið með efnið í stærð 0 60 mm á vöru bí l nema aka fyrst öllu hinu efninu í burtu. Það hafi verið allt of dýrt að vinna verkið þannig. Hann hafi því far ið í efnis - námuna og náð í vél með brotskófl u . H ann h afi brotið efnið niður í rétta stærð á staðnum og fyllt að kjall ara veggnum með brotnu efn i . Að þessu búnu hafi verið farið í frárennslið. Þá hafi komið í ljós mikil klöpp og mjög hörð. Hann hafi byrjað að brjóta hana með 4 tonna vél sem hafi ekki ráðið við verkið og hann þá náð í 22 tonna vél með öflugum fleyg . Það hafi verið ákaflega taf - sa mt að br jóta rauf fyrir lagnir út í rotþró . Einnig hafi þurft að br jóta fyrir rot þrónni . Hann hafi síðan kallað til löggiltan pípulagningamann til að leggja rörið . Þessu til viðbótar hafi verið vinna við gámaplanið og vinna í kringum upp úr - gröft inn ú r rýminu f yrir sumarbústað inn. Ei n hver s staðar hafi þurft að far g a honum og það hafi verið gert eins snyrtilega og kostur var og hafi fyrirsvarsmaður aðal stefn anda lagt mold utan á gáma planið til þess að það liti betur út . 5 Fyrirsvarsmaður aðal stefna nda taldi sig h a f a hafið störf á lóðinni um miðjan mars. Meðal gagna málsins er tölvuskeyti sem byggingarverkfræ ðingur gagn stefnanda sendi aðalstefnanda 19. m ars 2021 með teikningum í fylgiskjali. Í þeim eru meðal ann ars málsetningar sökkulbotns og kjall ara undir norðurhluta húss ins. Fyrir svars - maður aðalstefnanda minntist þess ekki að þessar teikningar hefðu bor ist honum. Hann minntist þess ekki heldur að fyrirsvarsmaður gagnstefnanda hefði afhent honum á staðnum teikningar að húsinu og burðarvirki. H ann kvaðst hafa unnið eftir hælum sem hefði verið stungið í lóðina og snæri strengt þar á milli. Í bygg ing ar s ögu húss ins kemur fram að húsið hafi verið útsett 15. mars 2021. Aðalstefnandi gaf gagnstefnanda út fyrsta reikninginn , nr. 1106, 12. apríl 2 021 fyrir 470 m³ af efni , bögglabergi, á 5.000 kr. með vsk. inniföldum , alls 2.350.000 krónur . Að sögn fyrir svars manns aðal stefnanda sam svar aði þetta magn efnis því verki sem hann hafði unnið frá því í mars. Aðalstefnandi gaf gagnstefnanda út annan r eikning, nr. 112 4 , 1. júní 2021 , sem nam samtals 1.199.700 kr . Að sögn fyrirsvarsmanns gagnstefnanda barst henni reikn - ingur inn ekki fyrr en 20. j úlí en krafa hafi birst í einkabanka 1. júní. Sam kvæmt vinnu - seðli með reikningnum hafði aðal stefn andi set t 156 m³ af böggla bergi í gáma plan 12. o g 13. a príl. Þann dag hafði hann einnig notað Bobcat - gröfu og tvo menn í þrjá r klst. til að jafna og þjappa kjallara og 12. m aí höfðu tveir menn unnið hvor um sig í 5 klst. við að fylla í sökkul. Eftir að gólfpl ata kjallara hafði verið steypt voru kjallaraveggir reistir og ofan á þá og púðann sem áður er nefndur var gólfp lata hússins steypt. Samkvæmt bygging - ar sögu húss ins tók b ygg ing ar full trúi út undir stöðu veggi fyrir botn plötu 25. júní 2021. Ljós myndir sýna skurð sem var grafinn frá húsinu að rotþró. Samkvæmt teikn - ingum hönn uðarins átti skurðurinn að rotþrónni að vera 39 metra langur, 0,8 metrar á breidd og 0,7 metrar að meðaldýpt. Ljósmyndir sýna klöpp í hluta skurðarins. Aðalstefnandi gaf g agnstefnanda út þriðja reikninginn, nr. 1130, 6. j úlí 2021. V inna sem þá var krafist greiðslu fyrir var samkvæmt dagskýrslu m öll unnin í júní 2021. K rafist var greiðslu fyrir 270 m³ af efni, 62 kls t. fyrir vinnu manna , 23 klst. fyrir notkun á Scania BOG59 - bifreið, 40 klst. fyrir notkun á Bobcat - gröfu og 50,5 klst. fyrir notkun á JCB - gröfu. Gagnstefnandi hefur frá upphafi hafnað því að greiða þennan reikning , mót - mælt i réttmæti hans um leið og hann bars t og telur það hvíla á aðal stefnanda að sanna að kraf a hans samkvæmt þeim reikningi sé réttmæt, t.d. með því að aðal stefnandi fái dóm kvaddan mats mann. Það mun óumdeilt að aðalstefnandi fór frá verkinu án þess að því væri lokið , í 6 það minnsta miða ð við það verk sem gagnstefnandi taldi málsaðila hafa samið um . Í apríl 2022 fékk gagnstefnandi verktakann D til þess að ljúka verkinu . Fyrirsvarsmaður gagn stefn an da ritaði innheimtufyrirtæki sem gaf úr reikninga fyrir aðal stefnand a tölvuskeyti 23. júlí 2021 . Í því fór hún ítarlega yfir um hvað var að hennar mati samið, þ.e.a.s. hvert ein inga verð fyrir efni var, hvað var innifalið í því og hvaða verk aðal stefn andi tók að sér fyrir gagn stefn an da. Hún fór síðan lið fyrir lið yfir reikninga frá aðal stefn an da og taldi sig með því að hafa greitt reikn ing a nr. 110 6 og 1124 hafa að fullu greitt fyrir það verk sem aðal stefnandi vann fram að því að hann fór frá verkinu og að auki eiga inneign hjá aðalstefnanda sem næmi 515.916 krónum . Gagns tefn an da voru send innheimtubréf 13. ágúst og 2. september 2021 og mót mælti fyrir svars maður hans því í sérhvert sinn að honum bæri að greiða þriðja reikn inginn. Aðals tefnandi höfðaði þetta mál, eins og áður greinir, með stefnu birtri 16. febrúar 2022. Hann hefur í stórum dráttum byggt á því að gagn stefn an di verði, til þess að sýna fram á að honum beri ekki að greiða þenna n þriðja reikning, að fá dóm - kvaddan matsmann til þess að leggja mat á það hversu miklu efni stefnandi hafi mokað úr grunninum, hversu mikið efni hann hafi sett þar í staðinn, svo og hversu mikil vinna hafi falist í því að jafna og þjappa jarðveg undir gólfplötu kjallara og gáma stæði , fylla sökkla, grafa og fleyga fyrir rot þró. Verkfræðingurinn sem hafði undirbúið framkvæmdina fyrir gagnstefnanda lést s íðla í apríl 2022. Um sama leyti, á dómþingi 28. apr íl 2022 , lagði gagn stefn andi fram greinargerð í málinu. Í ágúst 2022 tók byggingarstjórinn á verkinu saman minnisblað um það hversu mikið fyllingarefni aðalstefnandi hefði útvegað í púða undir húsið, í sökk u l kjall ara, lagna skurð og rotþró, bílaplan og gámastæði að frádregnu því magni sem C kom með. Byggingarstjórinn áætlaði að aðalstefnandi hefði útvegað 445,8 m³ af fyll ing ar efni. Gagnstefnandi lagði þetta skjal ekki fram þegar það var unnið . Hann lagði hins vegar fram mæl ingar bygginga r verkfr æðings á því hversu mikið magn fyll ing ar efna hefði verið notað undir og við sumarhúsið , í gámastæði, lagnaskurð og við rotþró. Þykkt efnis á gáma stæði var mjög breytileg , frá 0,4 0,8 m. Við útreikninginn var hún talin minnst 0,6 m en mest 0,8 m. Út frá þessu voru gefnar upp tvær tölur varðand i magn efna á gáma svæði. Fyrir lóðina í heild voru neðri mörk efnis talin vera 573 m ³ en efri mörk 623 m³ . Tafir urðu af ýmsum sökum á meðferð málsins og meðal annars kom ný r lög - maður að málinu síðla árs 2024. H ann skoraði á gagnstefnanda að leggja fram ýmis gögn tengd byggingarsögu hússins. Með þeim lagði gagnstefnandi fram , á dómþingi 19. desember 2024, minnisblað bygg ingar stjór ans sem hann tók saman í ágúst 2022. Í beinu framhaldi af því höfðaði gagnstefnan di mál á hendur aðalstefn an da , með stefnu 7 birtri 22. j anúar 2025 . Í því var krafist endurgreiðslu hluta þess reiknings sem aðal - stefn andi gaf gagnstefnanda út 1. júní 2021. Aðalstefnandi lagði fram greinargerð sína í því máli á dómþingi 13. mars sl. og á dómþingi 19. mars sl. voru málin sameinuð þ.a . krafa B á hendur A er rekin sem gagnsök í þessu máli. Ágreiningur málsaðila í aðalsök varðar þriðja reikninginn , nr. 1130 , en í gagn - sök varðar ágreiningurinn annan reikninginn , nr. 1124. Því þykir rétt að gera grein fyrir máls ástæðum og lagarökum í aðalsök annars vegar og gagnsök hins vegar. Aðalsök Málsástæður og lagarök aðal stefnanda í aðalsö k Aðals tefnandi vísar til þess að í dómkr ö f u sinni krefji hann aðalstefnda um greiðslu skuld ar sem samsvari fjárhæð ógreidds reiknings nr. 1130. Drátt ar vextir miðist við eindaga sem hafi verið á útgáfu degi reikn ingsins. Þar eð skuldin hafi ekki fengist greidd þrátt fyrir inn heimtu til raunir sé nauð synlegt að höfða mál til greiðslu hennar. Til stuðning s kröfu sinni vísar aðalstefnandi til meginreglu samninga - og kröfu réttar um skuldbindingargildi samninga, sbr. lög nr. 7/1936 um samningsgerð , umboð og ógilda löggerninga og lög nr. 50/2000 um lausafjárkaup . Málsástæður og lagarök aðal stefnda í aðals ök Aðals tefndi reisir sýknukröfu sína á því að félagið hafi með því að greiða reikn inga nr. 1106 og 1124 greitt fyrir allt það verk sem aðalstefnandi vann. Aðals tefndi hafi aldrei samþykkt að greiða fyrir rúmmetra efnis 5.000 kr. með vsk. viðbættum h eldur einungis 4.032 kr. sem verði 5.000 kr. þegar vsk. sé lagður á . Aðal s tefndi mótmæli því að hafa nokkurn tíma samþykkt annað rúm metraverð. Aðal - s tefndi hafnar því einnig að hafa nokkurn tíma samþykkt menn í tíma vinnu sem og að leigja tæki og tól af aðal stefnanda. Um þessa þætti hafi aldrei verið rætt. Aðals tefn andi hafi 12. apríl 2021 sent fyrsta reikninginn , nr. 1106 , að fjárhæð 2.350.000 kr. fyrir 470 m³ . Þá hafi hann ekki verið búinn að skipta út jarðvegi undir hús inu heldur hafði ein ungis gra f ið grunn fyrir húsið og kjallara og fyll t hluta af svæð - inu. Hann hefði hins vegar verið búinn að gera gáma stæðið tilbúið og hálfklárað bíla - stæðið. F yrir svarsmaður stefnanda hafi sagt að með talið í reikningnum vær u jarð vegs - skipti undir húsinu ásamt gáma stæði. Þar eð það tvennt , þjappaður púði undir jarðhæð húss ins , ca 240 m³ , og gáma stæði , 150 200 m³ , hafi verið nærri 470 m³ sem var til - greint á reikn ingi 1106 hafi aðal stefndi ákveðið að greiða þann reiknin g. 8 Aðals tefnandi hafi 1. júní 2021 gef ið út reikning nr. 1124 að fjárhæð 1.199.700 kr. Hann hafi ekki verið sendur aðal stefnda í tölvupósti heldur hafi hann fengið heima - banka kröfu. Fyrir svarsmaður aðal stefnda hafi spurt fyrirsvarsmann aðal stefnanda fyrir hvað krafan í heima bankanum væri og hafi hann sagt að reikningurinn væri fyrir rest - ina af verki han s sem hann væri að ljúka við. Þrátt fyrir ítrekanir hafi reikningurinn ekki bor ist fyrr en 20. júlí en þá hafi aðal stefnandi fyrir löngu verið farinn af verkinu. Að sögn aðal stefnda bað að al stefnandi um greiðslu þótt reikningurinn hefði ekki borist aðal stefnda og hafi hann talið að í lagi væri að greiða reikninginn því verkið hefði verið langt komið og hefði aðal stefndi því í góðri trú greitt heima banka - kröf una 11. júní án þess að hafa sé ð reikn inginn. Hann hafi treyst því að aðal stefnandi myndi ekki svíkja umsamið rúm metra verð því það hafi verið rétt á fyrsta reikn - ingnum. Í ljós hafi hins vegar komið að aðal stefnandi hefði lagt vsk. ofan á 5.000 kr. og þá hafi rúmmetraverðið orðið 6 .200 kr. með skattinum. Auk þess hafi vinnu skýrsla sem fylgdi reikn ingnum ekki samræmst þeirri vinnu sem stefnandi vann á þeim tíma sem hann krafð ist greiðslu fyrir. Aðals tefnandi h e f ð i ekki verið að skipta um jarð veg á gámasvæði því það hefði hann ger t í upphafi verks og þegar krafist greiðslu fyrir með reikningi n r. 1106. Hluti af jarðvegsskiptunum hafi verið að jafna og þjappa jarð veg undir kjallara húss ins. Það sé augljóst að ekki sé hægt að krefjast tve nns konar rúm - metraver ðs fyrir jarð vegsski pti undir sama húsinu. Aðals tefndi líti svo á að hann hafi ekki samþykkt reikn ing n r. 112 4 þótt krafan í heima bankanum hefði verið greidd. Um leið og reikningurinn barst aðalstefnda hafi hann gert athugasemdir við reikn inginn, oft verið í sambandi við aðal stefn anda, bæði með óteljandi símtölum en einnig tölvuskey tum 23. júlí, 13. ágúst, 2. og 3. september , en hafi aldrei fengið svar. Aðals tefnandi hafi 6. júlí 2021 gefið út reikning nr. 1130 að fjárhæð 3.917.720 kr. Þrátt fyrir margítrekaðar óskir hafi sá reikningur ekki heldur borist aðal stefnda fyrr en 20. júlí sama ár . Í þeim reikningi hafi stefnandi krafist greiðslu fyrir jarðvegsskipti undir hús inu, að grafa fyrir rotþró og leggja lagnir að rotþró. Þessi verk hafi eins og önnur verið með umsam ið fermetraverð 5.000 kr. og þá með vsk. inniföldum. Í reikningi nr. 11 24 hafi áður verið krafist greiðslu fyrir að fylla sökkla sem og slétta og þjappa fyrir gáma stæði en það verk hefði verið unnið í mars/apríl þegar stefnandi hóf verkið. Aðal stefndi he fði þ ví löngu áður greitt fyrir þann verkhluta. Aðals tefnandi hefði þegar fengið greitt fyrir að slétta og þjappa undir gólfplötu enda væri það hluti af jarð vegs skiptum undir húsi nu . A ðal stefnd i telji augljóst að aðal stefnandi sé að krefjast greiðslu fyrir sama verk oftar en einu sinni. Hann hafi sen t reikning með því rúmmetraverði sem samið hafi verið um í upp hafi, 5. 000 kr., síðan reikning með nýju verði, þ.e. vsk. viðbættum sem geri 6.200 kr. , og loks á reikningi nr. 1130 krefjist hann greiðslu fyr ir notkun 9 tækja og tíma vinnu starfs fólks vegna sömu verkefna. Tímagjald hafi aldrei verið rætt við aðal stefnda og hafi það komið honum mjög á óvart að fá þann reikning. Aðals tefndi tekur fram að aðal stefnandi hafi boði st til að taka á móti steypubíl 21 . júní því aðal stefndi hafi ekki haft tök á að vera á staðnum. Að alstefndi hafi sam - þykkt boð aðal stefn anda en ekki hafi verið rætt um kostnað vegna þessa. Þetta hafi verið 5,5 m³ af steypu sem hafi tekið 20 30 mínútur að dæla í sökkulinn og ganga frá. St eypu bíllinn hafi skrá ð 1 klst . fyrir verkið en aðal stefnandi hafi skrifað 12 klst. fyrir að taka á móti þessum bíl. Sanngjarnt verð væri innan við fjórar klst . Aðals tefndi fellst á að óheppilegt hafi verið að lenda í klöpp þegar grafið hafi verið fyrir rotþró og hafi þurft að fleyga ca 10 30 cm dýpt í klöppina í hlut a skurð ar - ins. Aðals tefn andi hafi aldrei nefnt við aðal stefnda að þessi vinna yrði innheimt sem auka vinna fyrir utan það rúmmetraverð sem var samið um í upphafi. Auk þess tilgreini aðal st efnandi ekki á reikningi nr. 1130 hversu marg a r klst. hafi farið í að fleyga klöpp - ina en það kynni að vera 200 .000 300.000 kr. kostnaður. Fyrir það hafi stefndi í reynd verið búinn að greiða með þeirri inneign sem hann eigi vegna greiðslu reiknings nr. 11 24. Aðals tefndi mótmæli því að aðstæður á verkstað hafi verið erfiðari en á öðrum lóðum í sama sumarbústaðahverfi. Aðals tefnandi hafi kynnt sér aðstæður þar áður en hann tók verkið að sér. Hann sé vanur jarðvinnuverktaki og hafi vitað nákvæmlega hvaða v erk hann var að taka að sér. Það sé ekki vandasam t að reikna út hversu margir rúmmetrar fari í jarðvegs - skipti undir 120 m² sumarhús, bílastæði, rotþró og gámastæði. Aðals tefnandi hafi sjálfur sagt að það kostaði ca 1.500.000 kr. að skipta um jarðveg un dir húsinu og ganga frá honum og ca 1.500.000 kr. fyrir rotþró, g ámastæði og bílastæði sé það allt full frágengið. Þegar stefnandi hætti verkinu hafi hann ekki verið búinn að ganga frá bíla stæð inu. Á það hafi hann lagt 10 20 cm þykkt lag af óunnu grjóti . Aðalstefndi ítrekar að hann hafi ætíð mótmælt reikningnum, reynt árangurs - laust að fá svör frá aðalstefnanda sem og ná samkomulagi við hann. Gagnsök Málsástæður og lagarök gagnstefnanda í gagnsök Gagnstefnandi vísar fyrst til þess að hann og gagn s tefndi hafi ger t samkomulag um jarðvinnu vegna bygging ar áðurnefn ds sumarhúss . Í v erki nu sem gagn stefndi tók að sér hafi falist jarð veg s skipti, þar með talið púð i undir hús, bílastæði, r o tþró og stæði fyrir tvo gáma á nærliggjandi lóð að . Samkvæmt þessu samkomulagi hafi gagnstefndi áskili ð sér greiðslu sem nam 5.000 kr. með vsk. , fyrir hvert unnin n rúmmetra . Í þeirri fjárhæð hafi verið innifalið að 10 grafa, fylla, þjappa og slétta. Gagns tefndi h a f i gefið út þrjá reikninga fyrir verkið . Gagn stefnand i h a f i mót - mælt tv eim ur þeirra og krafist leiðrétting ar og endurgreiðslu, þar e ð reikningarnir séu í ósam ræmi við raunverulega framkvæmd verksins. Gagns tefndi hafi, 12. apríl 2021, þegar verki nu hafi aðeins verið lokið að hluta g e f ið út r ei kning nr. 110 6 . Þá hafi hann verið búinn að gera gámastæði á og grafa h o lu fyrir húsið , auk þess sem hann hafi, þegar reikningurinn var gef inn út, verið búinn að setja lítilræði af gróf u efni í h o luna. Með reikningnum hafi gagn stefn andi ekki fengið nein fylgiskj öl. Þar eð krafist hafi verið greiðslu fyrir meira magn efnis en gagnstefndi hafi raunverulega flutt á svæðið á þeim tíma hafi gagn s tefn andi , þegar hann greiddi reikninginn , greitt gagnstefnda fyrirfram fyrir hluta þeirra rúm metra sem tilgreindir voru á reikningnum . Fyllingu hafi ekki verið lokið fyrir e n 15. júní 2021 en reikningurinn hafi v e r ið gefi nn út í apríl og krafist hafi verið greiðslu fyrir 470 m ³ sem gagnstefnandi hafi greitt að fullu. Gagnstefndi hafi 1. j úní 2021 gefið gagnstefnanda út ann an reikning , nr. 1124. Hann hafi ekki vitað hvert efni reikn ings ins var áður en hann innt i greiðslu af hendi en gjald keri gagn stefnanda hafi fyrir mis tök grei tt kröf una í heimabankanum. Þegar reikn ingurinn sjálfur hafi borist gagn stefn anda hafi ver ið ljóst að með honum væri gagn stefndi að krefjast greiðslu fyrir það sem áður hafði verið greitt , þ ví gagn stefn - andi hafi með því að greiða fyrsta reikn ing inn , nr. 1106, grei tt fyrir gámastæði. Hluti af vinnu við jarðvegsskipti sé að j afna og þjappa j arð veg undir kjall ara og hafi það verk verið innifalið í umsömdu rúm metra verði. Í reikn ingnum krefj ist gagnstefndi aftur greiðslu fyrir verk sem hann hafi til greint á reikningi nr. 1106 og með mis mun - andi verði. Stefndi hafi ekki fyllt í sökkul und ir kjallara heldur annað félag , C , sem gagnstefnandi hafi greitt beint. Að mati gagn stefnanda geti gagnstefndi e kki kraf ist greiðslu fyrir verk sem hann h a f i ekki unnið. Á þessum reikningi séu fjárhæðir ei nnig rangar, þ ví gagnstefndi mið i við rangt rúm m etra gjald . Þar að auki séu auka gjöld á reikn ingnum sem gagn stefn and i h a f i aldrei sam þykkt og kann i st ekki við. Gagn - s tefnandi hafi ger t athuga semdir og mót mælt þegar reikn ing ur inn barst. Gagn s tefn andi kref ji st endurgreiðslu hluta þe ss fjár se m hann hafi greitt vegna þessa re ikn ings , þess hluta sem sé ekki í sam ræmi við sam komu lag málsaðila . Gagnstefndi hafi 6. j úlí 2021 gefið gagnstefnanda út þriðja reikninginn og hafi höfðað mál til greiðslu hans sem fjallað sé um í aðalsök . Gagns tefnan di h a f i mót mælt þessum reikningi og tel ji hann ekki eiga rétt á sér enda sé gagnstefndi enn á ný að kr e f ja st greiðslu fyrir verk sem þegar haf i verið greidd. Gagnstefnandi bend ir á að á ður en verkið hófst hafi ha n n beðið verkfræðing hússins um að útbúa áætlun um jarð vegs skipti . Í he nni sé ger t ráð fyrir jarðvegs - skipt um undir hús inu og fyllingarefnum í kringum það eins og lýst er í málsatvikum . 11 Gagnstefnandi hafi einnig tvisvar látið mæla umfang jarðvegsskiptanna sem gagn stefndi hafi fram kvæm t. An nars vegar hafi byggingarstjór i hússins mælt þau og hins vegar óháðu r byggingarverkfræðing ur . Í meðfylgjandi töflu sé þetta þrennt borið saman; áætlun frá því í janúar 2021 og þess ar tv ær mæl ing ar : Samanb urður á upphaflegri áætlun og mælingum byggingarstj óra og byggingarverkfræðing s Ve rkefni Áætlun m³ Mældir m³ skv. m inni s blað i byggingarstjóra Mældir m³ skv. bygg ing ar - verk fræð ingi Skýringar 1. Jarðvegsskipti undir jarðhæð 213 m ³ 213 m ³ 237 m ³ A rukkaði 470 m ³ þegar var bara búi ð að grafa holu og fyl la l í tið með gróf u efni. ATH. Ekki var hægt að gera púða undir húsið tilbúin n fyrr en kjallari var kom i nn upp . 2. Áætluð fyllinga r - efni í sökkla (a). Í sökkul undir jarðhæð hú s sins 34 m ³ 38,6 m ³ 37 m ³ Á greiningarlaust að verki nu sé lokið . (b) . Í sökkul undir kjallara 17 m ³ 15 m ³ 17 m ³ Stefndi vann ekki þetta verk . C vann verkið, fékk greitt beint . (c). Meðfram kjallara 56 m ³ 63 m ³ 105 m ³ Stefndi vann hluta af þessu, um 60% . 3. Fyllingarefni á gámastæði 98 m ³ (Beiðni um 10x14x0,7 m) 113 12 9 m ³ 152 202 m ³ Stefndi telur vera 156 m ³ . Ekki ágrein - ing ur um rúm mál, heldur tví rukkað , bæði í reikn ingi n r. 1106 og reikn ingi n r . 1124 . 4. Lagnaskurður , kringum rotþró og siturlagnir 25 m ³ 25 m ³ 25 m ³ Ekki ágreining ur um magn , 5. Fyllingarefni í b íla stæði 75m ³ (10*15*0,5m) 15/30 m ³ Ágreining s laust að fyrirtækið A vann ekki þetta verk . Samtals rúmmetra r 518 m ³ 483/514 m ³ 573/623 m ³ Má miða við 600 m ³ . Þ ar af hafa A unnið 446 m ³ 518 m ³ Má miða við 500 m ³ . Gagns tefnandi tel ji að þrátt fyrir mun milli mælinga á efni í verkinu megi ráða að niður stöður mælinganna í heild séu áþekkar. Heildarmagn sé nálægt 500 m³ í mæl - ingum bæði bygg ingarstjóra og byggingarverkfræðing s in s , og miðað sé við 500 m ³ í fjár kröfu gagnstefnanda . Á grundvell i þessara mælinga hafi efnið sem gagnstefndi hafi ýmist skipt um í lóð inni eð a komið með sem fyllingarefni numið frá 446 518 m³ í heild . Gagn stefn andi miði við 500 m ³ og margfald i það magn með umsömdu rúmmetraverði , 5.000 kr. Það verk sem gagnstefndi ha fi unnið fyrir gagnstefnanda megi því verðleggja á samtals 12 2.500.000 kr. Gagns tefnandi hafi hins vegar þegar grei tt gagn stefnda sam tals 3.549.700 kr . Gagn stefnandi krefjist því endur greiðslu mis mun arins enda hafi hann nú þegar ofgreitt gagn stefnda mi ðað við þann samning sem málsaðilar gerðu í upphafi. Gagnstefnandi krefj ist einnig vaxta og drátt ar vaxta frá 11. júní 2021 en upphafsdagur dráttar vaxta kröf unnar mið i st við þa nn dag er reikn ingur nr. 1124 var greiddur og ofgreiðsla fór fram að mati gagn stefn anda. Gagns tefnandi byggi kröfur sínar á reglum samninga - og kröfuréttar um lof orð og efndir fjárskuldbindinga auk laga nr. 42/2000. Til stuðnings kröfu um endur - greiðslu og leið rétt ing u á reikn ingunum vísa r stefnandi til 30. og 31. gr. sa mn inga laga nr. 7/1936 ( ó gilding samn inga) og til 2. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000. M álsástæður og lagarök gagnstefnda Gagnstefndi kveðst byggja k röfu sína um vísun gag nsakar frá dómi á því að gagn stefn andi höfði í janúar 2025 gagnsök í máli sem þingfest var í mars 2022. Gagn - s tefnandi hafi því haft tæp þrjú ár til að höfða mál til gagnsakar. Það hafi hann ekki gert . Í aðal sök hafi hann lagt fram greinargerð og ótal fylgiskjöl og komið þar að öllum sínum vörnum. Kröfu sína um vísun kröfu g agn stefnanda frá dómi byggi gagn stefndi á 3. mgr. 28. gr. laga nr. 91/1991 . Þar segi að gagnkröfu megi hafa uppi eftir þingfestingu en fyrir aðal með ferð máls sé það eftir þann tím a sem getur um í 1. og 2. mgr. ákvæðisins og það verði ekki metið stefnanda til vanrækslu að hafa ekki gert stefnu kröfu sína í tæka tíð , þ . e . innan fjögurra vikna frestsins. Gagnstefndi vísar einnig til 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 þar sem segi að þ egar mál h a f i verið þingfest verð i dóms ekki krafist um þær kröfur sem eru gerðar í því í öðru máli. Sé dóms krafist um kröfu í öðru máli sk u l i vísa henni frá dómi. Í þriðja lagi hafi g agn stefnandi ekki út skýrt á hvaða málsástæðum hann byggi dóm kröfur s ínar , hvort krafist sé skaðab ó t a eða e ndurgreiðslu ofgreidds fjár. Slíkum r ök semdum verð i ekki komið að undir rekstri málsins þar e ð máls grund völlur þ u rf i að vera skýr og ótví ræður og því skuli án alls vafa vísa gagnkröfunni frá dómi. Gagnstefndi krefst til vara sýknu og vísa r til sömu atvika, röksemda, máls - ástæðna og lag araka og fram koma í aðalsök . Í henni krefjist gagnstefndi greiðslu vinnu laun a fyrir verktakastarf vegna jarð vinnu að í . Eins og fram k o m i í aðalsök hafi gagnstefndi verið fengin n til að vinna fyrir gagn stefn anda við jarðvegsframkvæmdir vegn a smíði sumarhúss . Af því tilefni hafi hann gefið gagnstefnanda út þrjá reikninga. Tvo þeirra hafi gagnstefnandi greitt en hafi mótmælt þriðja reikning num , nr. 1130 , og vilji ekki kann ast við þá vinnu sem 13 gagn stefndi innt i af hendi við erfiðar aðstæður. Rétt sé að samið hafi verið um verð á efni til fyllingar og hafi gagn stefndi gert gagn stefnanda grein fyrir því að verð á efni he fði hækkað á milli reiknings nr. 1106 og reiknings nr. 1124 og hafi gagn stefnandi ekki mót mælt því . Þá hafi verið ljóst að að stæður á verkstað kölluðu á frekari tæki, svo sem g r öfu með fleyg til að ná að koma r o tþró og tengin g um fyrir , og hafi sú vinna verið unnin í fullu samráði við gagn stefnanda sem hafi að ein hverju leyti verið á staðnum þegar við kom andi verk var unnið. Gagnstefndi hafi unnið við fjölmargar lóðir í viðkomandi sveita r félagi án nokk urrar aðfinnslu verkkaupa og hafi hann útskýr t fr amvindu verksins jafnóðum fyrir verk kaupa. Ljóst sé að gagnstefnandi tel ji verkið dýrara en hann hafði ímyndað sér en á því ge t i gagn stefndi ekki borið ábyrgð þar e ð hann hafi ekki unnið verkið samkvæmt til boði nema að því leyti að flyt j a að efni í jarðvegsskipti n og þá hafi rúmmetragjald verið aðilum ljóst. Önnur verk sé u unnin á tímagjaldi og fylg i með dagskýrslur því til stuð n ings. Gagns tefndi byggi á því að hann h a f i árangurslaust reynt að fá þriðja reikn ing - inn greidda n en ekki haft árangur sem e rfiði hingað til. Kröfu um frávísun styðji hann við 28. og 94. g r. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 en vegna kröfu um sýkn u vís i hann til reglna um sönnun og sönn un ar byrði kröfuhafa. Hann styður kröfu sína við meginreglur samningaréttar um skuld bindingargildi samninga, réttar reglur um lof - orð og að samninga skuli efna. Einnig er vísað í 45. gr. laga um lausa fjár kaup nr . 50/2000, auk meginreglna sömu laga og laga um þjónustukaup nr. 42/2000 . Niður staða Aðalsök Aðals tefnandi höfðar þetta mál t il þess að fá greiddan reikning sem hann gaf aðal stefnda út 6. júlí 2021 og aðalstefnandi segir vera fyrir margvíslega jarðveg s vinnu sína í tengslum við framkvæmdir á sumarhúsalóð aðalstefnda . Aðal s tefnandi hafði áður sent aðal stefnda tvo reikn inga vegna sama verks sem aðal stefndi hafði grei tt . Samkvæmt dagskýrslum aðalstefnanda , sem fylgdu reikningunum, sundur lið - ast efni, vinna og vélar sem hann nýtti í vinnu sinni fyrir aðal stefnda sem hér segir: Dags. vinnu Reikn. Menn tímar Scania tímar Bobcat tímar JCB - grafa tímar Böggla - b erg m³ Verð án vsk . 1106 470 x 4.032 1124 12.4.21 144 x 5.000 13.4.21 12 x 5.000 2 m x 3 t 6 x 6.500 14 3 3 x 14.500 12.5.21 3 m x 5 t 15 x 7.000 1130 270 x 2.339 Vantar dag s x 9 t 9 x 6.500 5 4 7,5 2.6.21 5 7.6.21 4 8.6.21 x 10 t 8 8 8 9.6.21 5 8 6 10.6.21 x 9 t 9 5 11.6.21 x 6 t 6 6 14.6.21 x 8 t 5 5 9 15.6.21 x 8 t 21.6.21 3 m x 4 t Samtals 83 t 23 43 5 0,5 896 Samkvæmt þessu fóru 83 manntímar í verkið, 116,5 vélatímar og 896 m³ af böggla bergi . Þar af var lítilræði af svokölluðu toppefni . Verð fyrir efni án vsk. er ýmist 4.032 kr., 5.000 kr. eða 2.339 kr. Tíma gjald fyrir mann er 6.500 kr. nema 12. maí þegar það er 7.000 kr. Tímagjald fyrir vél virð ist ráðast af stærð hennar og eru teknar 15.000 kr. fyrir Bobcat - gröfu, nema 13. apríl þegar það er 14.500 kr. Tímagjald fyrir Scania BOG59 er 18.000 kr. og 22.000 kr. fyrir JCB - gröfu. Fyrirsvarsmaður aða l stefn - 15 anda bar við aðalmeðferð að verð fyrir vél væri án manns svo og að ekki væri tekið gjald fyrir vél nema hún væri í notkun. Í lýsingu málavaxta í stefnu í aðalsök og greinargerð í gagnsök er ítarlega til - greint fyrir hvaða verkefn i endurgjalds er krafist í hverjum hinna þriggja reikninga. Þessi lýsing kemur þó hvorki fram á fyrsta reikningnum né dagskýrslu með honum þar se m eingöngu er tilgreindur fjöldi rúmmetra efnis. Samkvæmt dagskýrslu með öðrum reikn ingnum eru tveir menn að jafna og þjappa í kjallara með Bobcat - gröfu 13. apríl og þrír menn að fylla í sökkul 12. maí. Þessi nákvæma lýsing aðalstefnanda á verki sínu endurspeglast ekki heldur í dagskýrslum með þriðja reikningnum. Málsaðilar gerðu ekki með sér skriflegan samning. Þau eru þó sammá la um að með þeim hafi tekist munnlegur samningur um jarðvegsskipti á lóð aðal stefnda og hafi rúm metra vsk. numið 5.000 kr. , þ.e. vinna, efni og tæki. Þetta rúm metra verð notar aðalstefnandi á fyrsta reikningi sínum, nr. 1106 , e n þar er hvorki kraf ist gjalds fyrir menn né vélar. Ágreiningur er með málsaðilum um það hversu umfangsmikil jarðvegsskipti þeim samdist um á þessu verði. Aðal stefndi byggir á að í munnlegu samkomulagi þeirra hafi fal ist allir þeir liðir sem eru tilgr eindir í áætlun byggingarverkfræðings frá janúar 2021 um jarðvegsskipti, þar á meðal púði undir húsið, fylling í sökkul kjallara, fyll ing að kjall ara veggjum, fylling í lagnaskurð og efni á bíla - og gámastæði. Fyrir - svars maður aðalstefnanda byggir á því - og - - verð með vsk. hafi ein göngu gilt fyrir undirstöður undir sum ar bústað . H ann byggir á því að þegar hann hafi lokið einu verkefni hafi hann verið beðinn um að sinna því næsta . Hann hafi því ekki haft neina heildarmynd af því ve rki sem aðalstefndi vildi fá unnið og því hafi ekki verið mögulegt að gefa neitt heildarverð í verkið. Aðalstefndi telur sig ha fa að fullu greitt fyrir það verk sem stefnandi tók að sér með því að greiða fyrstu tvo reikningana. Eins og áður greinir segis t aðalstefnandi í upp hafi einungis hafa verið beðinn um púða undir húsið. Þó varð ekki annað ráðið af frá sögn fyrir svars manns aðal stefn anda við aðal með ferð en að kjallari og gámastæði hafi að hans mati verið hluti af upp haflegu sam komulagi. Auk þ ess sýna myndir að áður en aðalstefnandi fór að flytja að efni í púða undir gólfplötu húss ins var hann búinn að grafa fyrir kjal laranum. Einnig liggur fyrir að allar teikningar að húsinu, þar með talið teikningar að kjall ara, voru til reiðu í júní 2020 og gögn um jarðvegsskipti á allri lóðinni tilbúin 17. janúar 2021 , einnig magn í sökkli kjallara og meðfram kjallara. Samkvæmt tölvupósti sendi bygg ing ar verkfræðingurinn fyrirsvarsmanni aðalstefnanda í það minnsta hlut a þessara gagna 19. mars 2021. Orð stendur því gegn orði um það hvort fyrir svars maður aðalstefnanda hafi 16 rætt það við fyrirsvarsmann aðalstefnda að öll verk u mfram púða undir húsið yrðu unnin í tíma vinnu og að tekið yrði gjald fyrir notkun véla. Með málsaðilum er einnig ágrein ingur um það hvaða verk falli undir þriðja reikninginn og fyrir hver þeirra hafi verið greitt með fyrri reikningunum tveimur. Að mati dómsins kom ekkert fram í vitna leiðslum við aðalmeðferð sem nýtist til að leiða þann ágreining til lykta né þann ágrein ing hve rsu umfangsmikið verk aðalstefnandi tók að sér á upphaflegu verði. Dómurinn telur því að leggja verði til grundvallar að ekki hafi verið gerður neinn samn ingur um þau verk sem aðalstefnandi krefst greiðslu fyrir í þriðja reikn - ingnum en í aðalsök er, e ins og áður segir , eingöngu ágreiningur um réttmæti hans . Samkvæmt þeim reikningi, nr. 1130, krefst aðalstefnandi greiðslu fyrir 62 mann tíma. Þar af bókar hann 12 klst. í að taka á móti steypu fyrir aðal stefnda 21. júní 2021 en ekki verður séð að nota h afi þurft vél við það enda er engin vél skráð á verkið eftir 14. júní . E ftir standa 50 mann tímar . Skráðir eru átta manntímar 15. júní en engir véla tímar. Véla tímar skv. reikn ingi nr. 1130 eru 113,5 en eins og yfirlitið sýnir eru skráðir véla tímar á da ga þar sem ekki er skráður maður að störfum , svo sem 2., 7. og 9. júní , en alla hina daga na eru skráðir fleiri vélatímar en manntímar . Fyrirsvarsmaður aðal stefnda hefur frá 2 3 . j úlí 2021, þegar henni hafði borist reikn ingur nr. 1130 , mótmælt réttmæti ha ns. Hún hefur haldið því fram að fyrir svars - maður aðal stefnanda hafi aldrei rætt við hana um að aðal stefnda bæri að greiða sér - stak lega fyrir vinnu starfsmanna til viðbótar við umsamið rúmmetraverð efnis , hvað þá fyrir notkun véla. Hún hefur einnig bent á ósamræmi milli fjölda þeirra manntíma sem er skráð ur á verkið á reikningi nr. 1130 og fjölda vélatíma. Hún hefur enn fremur mót mælt því magni efnis sem aðal stefn andi telur að hafi farið í verkið. Það mun óumdeilt að fyrir svars maður aðal stefnda v ar á lóðinni frá því snemma morguns og fram á kvöld sérhvern dag sem fyrirsvarsmaður aðal stefn anda var þar að störfum í jarðveg svinnu . Fyrir svars maður aðal stefnanda fullyrti við aðal - með ferð að hann h e f ð i verið með tvo menn með sér í vinnu. Af þeim þ remur hefði e inn verið að keyra flutn inga bíl , einn að jafna og einn að grafa . Fyrir svars maður aðal - stefnda fullyrðir hins vegar að fyrir svars maður aðal stefn anda hafi ætíð verið einn að störfum nema tiltekna daga þegar tveir erlendir verka menn hafi komið á svæðið. Annar þeirra mun hafa verið pípu lagn inga maður sem fyrir svars maður aðalstefnanda kvaðst hafa kallað til þegar komið var að því að leggja rör frá hús inu að rot þró. Sam - kvæmt dag skýrslum eru einungis skráðir þrír menn 21. júní 2021 en aðra daga virðist ein göngu einn maður vera að störfum. Til stuðnings því að aðal stefnda beri að greiða þennan þriðja reikning vísa r aðal stefn andi til 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup. Samkvæmt því ákvæði beri , þegar ekki hafi verið samið um v erð fyrir vinnu , að greiða það verð sem krafist sé nema telja megi það ósanngjarnt. Aðal stefndi hafi ekki með sönn unargögnum sem 17 h an n m egi koma að, svo sem með matsgerð dómkvadds mats manns, sýnt fram á að reikn ingur aðal stefnanda sé ósanngjarn miðað vi ð vinnu fram lag, gæði verks , efnis - kaup og annað sem hafi þýðingu. Þ ví beri aðalstefnda að greiða reikn ing inn. Þetta sé stað fest með fjölda for dæma Hæstaréttar. Í stefnu lýsti aðalstefnandi þeim verkum sem hann hefði unnið fyrir aðal - stefnda og vís aði almennt til skuldbindingargildis samninga . Með stefnu fylgdu reikn - ing arnir en hvorki dagskýrslur né önnur gögn sem gætu var pað ljósi á það verk sem aðal stefn andi vildi fá greitt fyrir. Nánast öll gögn í málinu sem er ætlað að varpa ljósi á það verk sem var unnið hefur aðal stefndi lagt fram, þar á meðal dagskýrslurnar sem reikn ingar aðalstefnanda byggjast á. Aðalstefnandi hefur einungis lagt fram ljós - myndir með skýr ingum sem aðal stefndi hefur hafnað og gefið aðrar skýringar á. Með fyrstu tveimu r reikningunum fylgdi ein dagskýrsla hvorum þar sem til - greint var efni og véla - og manntímar. Með þriðja reikningnum fylg du fimm dag - skýrslur, ein fyrir fjölda manntíma, ein fyrir fyrir notkun Scania B O G59, ein fyrir Bob cat - gröfu E35, ein fyrir JCB - gröfu og loks ein fyrir efni sem er ýmist böggla berg eða toppefni. Sú síðastnefnda virðist sýna að innheimt sé fyrir 2 0 bílfarma með 12 m³ af bögglabergi og 2,5 bílfarm a með samanlagt 30 m³ af toppefni. Í þessum dagskýrslum kemur ekki fram hvaða menn unnu að verkinu eða hvaða verk þeir unnu hvern dag . Ekki kemur heldur fram í hvaða verk hver vél var notuð , t.d. hvort tiltekinn dag haf i verið fleyguð klöpp í skurði að rotþró. Hver dag - skýrsla hefur hins vegar almenna fyrirsögn , svo sem dagskýrsla um manntíma: Vinna við grunn og lagnir , dagskýrsla um Scania BOG59: Fylla í grunn, rotþró og lagnir , dag skýrsla um Bobcat E35: Fylla í grunn, rotþró og lagnir , dagskýrsla um JCB - gröfu: Fylla í grunn og vinna við skólp og aðrar lagnir og setja niður rotþró og loks dag - skýrsla um efnisnotkun: Brotið efni, fylla að grunni og taka rétt undir steypu. Við aðalmeðferð málsins lýsti fyrirsvarsmaður a ðalstefnanda verkinu frá sínum sjónarhóli. Við þá yfirferð var ljósi ekki varpað á það hvers vegna þurft i að nota svona margar vélar í svona marga r klst. , þegar manntímar voru meira en helmingi færri en vélatímar (50/116,5) . Í reikn ingi nr. 1130 er ætíð einn maður skráður að störfum, nema 21. júní þegar þeir eiga að hafa verið þrír. Í frásögn fyrirsvarsmanns aðalstefnanda við a ðalmeðferð og vitna sem hann leiddi kom mikið við sögu plastuppistaða að kjallaravegg sem hefði brotnað eftir að fyrir svarsmaður aðals tefnda hefði krafist þess að fyllt yrði upp að þei rri uppistöðu áður en steypa hefði verið komin í. Í tengslum við þetta greind u fyrirsvarsmaður aðal - stefn anda og vitni sem hann leiddi einnig frá því að nauðsynlegt hefði verið að brjóta á staðnum efni niður í 0 6 0 mm grófleika því að nota hefði þurft þann grófleika efnis að veggjum kjall arans. Hvorugt þessara atriða er nef nt í stefnu í aðalsök né grein ar - gerð í gagn sök. Þe irra er ekki heldur getið á reikningum eða dagskýrslum með þeim . 18 Því er erf itt að ráða hversu mikil vinna fólst í hvoru um sig og að hvaða marki hún fellur undir hvern af þessum þremur reikningum. Samkv æmt samantekt úr gæðakerfi bygg ing arstjóra var verkþátturinn Uppsláttur og bending undirstöðuveggja tekinn út 9. maí 2021 og verður að ætla að þessi veggur hafi þá verið í lagi. Hvorki verður af reikning i nr. 1130 né dagskýrslum með honum ráðið hvaða v erk hver vann , hvenær né til hvaða verka hver vél var notuð hvaða dag né heldur hvar 270 m³ af efni voru settir . Þrátt fyrir alme nna lýsingu á verkefninu í fyrirsögnum dag skýrslnanna telur dómurinn að verulega skorti á að aðalstefnandi hafi gert nægj an - l ega grein fyrir þeim atvikum sem kröfur hans samkvæmt þessum reikningi eru byggðar á, sbr. t.d. úrskurð Landsréttar , dags. 12. apríl 2019 , í máli nr. 807/2018. Hæstiréttur hefur viðurkennt í dómi , dags. 13. mars 2014 , í máli nr. 157/2014 að reikn ingur sem sá , sem vann verk , gefur út geti ekki einn út af fyrir sig varpað á gagn aðil ann sönnunarbyrði fyrir réttmæti þess verðs sem verktakinn kr e fst fyrir þjón - ustu sína . Slíkur reikningur getur ekki heldur varpað á gagnaðilann sönnunar byrð inni fyrir rétt mæti þess fjölda vinnustunda sem verktakinn vill fá grei ddar né heldur því hvers vegna tiltekinn fjöldi klst. var skráður á tiltekna vél sem verktakinn kveðst hafa notað , hvað þá því hvers vegna efnisnotkun hans fer langt yfir áætlun . Til þess er að lí ta að með fyrstu tveimur reikningunum fékk aðalstefnandi greitt fyrir 626 m³ efnis og með því sem C fyllti í grunn kjallarans (22 m³) hafði aðal - stefndi greitt fyrir 648 m³ efnis en samkvæmt áætlun byggingar verk fræð ings ins frá janúar 2021 áttu 562 m³ a ð fara í jarðvegsskipti (213 m³) og fyllingarefni (349 m³) . Þótt jarð vegs vinna sé ekki nákvæmn is verk og við hana kunni að vera rúm skekkju - mörk mátti aðal stefn andi, þegar hann var kominn 15% yfir áætlun , gera sér grein fyrir að hann þyrfti að fara að útskýra hvers vegna hann þyrfti að fara 63% yfir áætl un ina . Þ egar aðal stefnandi fór frá verk in u hafði hann samkvæmt dagskýrslum og reikn ingum sett í lóðina 896 m³ af efni og C 22 m³ en engu að síður var jarð vinn unni, sem byggingarverkfræðingur hafð i afmarkað í janúar 2021, ekki lokið því eins og áður segir greiddi aðal stefndi D fyrir að ljúka við að fylla með fram veggjum og setja efni í bílastæði. Dómurinn telur vel kunna að vera að aðalstefnandi hafi þurft að nota gröfu með öflug um fleyg til þ ess að brjóta klöpp sem myndir sýna að var í hluta lagna - skurðar og því sé eðlilegt að það verk komi til viðbótar þeim jarðvegsskiptum sem máls aðilar sömdu upphaflega um og fyrir það sé greitt sérstaklega. Ekkert liggur þó fyrir um það hversu margar stund ir það verk tók. Fyrir liggur einnig að aðalstefnandi tók á móti steypu fyrir a ðal stefnda. Ekki liggur þó fyrir hvers vegna þurfti þrjá menn til að taka á móti henni né heldur hv ort 19 rétt sé að það hafi tekið þrjá menn 4 klst. en aðal stefndi fullyrðir að steypu bíll inn hafi tekið 1 klst. fyrir verkið . Dómurinn telur því vel mögulegt að aðalstefnandi eigi að fá greidd ein hver verk sem falla undir reikning nr. 1130 . Eins og málið hefur verið lagt fyrir dóm inn er u fjár krafa hans og málsástæður fyrir hen ni svo vanreifaðar og þau gögn sem hann hefur lagt fram þeim til stuðnings svo óf ull komin að ekki er unnt að taka kröfu hans til greina , hvorki í heild né að hluta. Honum var fært að fá dómkvaddan matsmann til þess að meta umfang þeirra verka sem hann kve ðst hafa unnið fyrir aðals tefnda. Það gerði hann ekki og því verður vegna þessarar vanreifunar ekki hjá því komist að vísa fjár kröfu aðalstefnanda frá dómi , án kröfu , þar eð hvorki eru upp fyllt skilyrði d - , e - né g - liðar 80. gr. laga nr. 91/1991 um með f erð einkamála. Á rétta má að á dómþingi 13. janúar sl. beindi dómari því til mál saðila að málið yrði við aðal meðferð einnig flutt um mögu lega frávísun þess frá dómi án kröfu vegna van reif unar stefnanda á dómkröfum sínum. Gagnsök Gagnstefnandi krefs t í gagnsök endurgreiðslu fjár sem hún telur sig hafa ofgreitt gagn stefnda. Fyr irsvarsmaður gagnstefnanda vísar til þess að það hefði fyrst verið þegar gagn stefndi fór að krefjast frekari gagna í lok árs 2024 sem hún hefði áttað sig á því hversu mikill mun ur væri á því magni fyllingarefnis sem hún hefði greitt gagn stefnda fyrir með þv í að greiða reikninga nr. 1106 og nr. 1124 og því efni s magni sem hann hefði raunverulega afhent . Vegna kröfu gagn stefnda um fram lagn ingu frek - ari gagna hafi hún lagt fram m innisblað bygg ing ar stjóra frá 15. ágúst 2022 um rúm mál þess efnis sem gagn stefndi h e f ð i flutt inn á lóð ina. Gagnstefnandi hafi greitt fyrir 626 m³ og af því magni hafi h an n greitt of hátt rúm metra verð fyrir 156 m³. Þegar tekið sé það magn efnis s em ætla megi að gang - stefndi hafi flutt inn á svæðið og það marg faldað með réttu rúm metraverði sjáist að gagn stefn andi hafi greitt gagn stefnda 1.049.700 kr. of mikið . Þessa fjárhæð telji gagn - stefn andi sig eiga að fá endurgreidda með vöxtum frá greiðs lu degi á grund velli reglna um endurgreiðslu ofgrei dds f jár . Gagn stefndi krefst þess , með vísan til 28. g r. laga nr. 91/1991 að kröfu gagn - stefn anda verði vísað frá dómi. Eins og áður segir mótmælti fyrirsvarsmaður gagnstefnanda skriflega reikn - ingum nr. 1124 og 1130 þegar 23. j úlí 2021. Ekki liggur annað fyrir en að þeir hafi bá ðir borist henni 20. j úlí 2021 en gagnstefnandi hafði 11. júní greitt kröfu skv. reikn - ingi nr. 1124. 20 Í mótmælum fyrirsvarsmannsins kemur fram að hún telji gagn stefnda hafa inn - heimt of háa fjárhæð með reikningi nr. 1124 og gagnstefnandi eigi því inneign hjá gagn stefnda sem nemi 515.916 kr. Eins og fram er komið höfðaði gagnstefndi má l á hendur gagn stefn anda með stefnu birtri 16. febrúar 2022 og var málið þingfest 1. ma rs. Gagnstefnandi lagði fram grein argerð í aðalsök á dómþingi 28. a príl en lagði þá ekki fram gagn stefnu. Á dómþingi 26. s eptember 2022 lagði gagnstefnandi fram nýtt minnisblað um mæl ingar byggingarverkfræðings á því magni efnis sem gagn stefndi hefði flutt inn á lóð ina . Í því minnisblaði var það niðurstaðan að gagn stefndi hefði afhent talsvert minna magn efnis en það magn sem gagnstefnandi hafði greitt honum fyrir. Á sama tíma átti gagnstefnandi einnig í fórum sínum minnisblað byggingar - stjóra suma r hússins dag s. í ágúst 2022 þar sem farið var yfir sömu þætti. Niðurstaða þess va r einnig sú að gagn stefndi hefði flutt talsvert minna magn efnis inn á lóðina en gagn stefnandi hafði greitt honum fyrir. Þau gögn sem gagnstefnandi byggir gagnkröfu sína á voru því í fórum fyrir - svars manns ins í ágúst og september 2022. Þegar litið er til þess, svo og þess að gagn - stefn andi taldi sig þegar í júlí 2021 eiga inneign hjá gagns tefn an da verður að meta það honum til vanrækslu að hafa ekki gert kröfu sína fyrr. Þar eð skilyrði 3. m gr. 28. g r. laga nr. 91/1991 eru ekki uppfyllt verður að vísa gagnkröfu frá dómi. Kröfum beggja málsaðila hefur því verið vísað frá dómi. Af þeim sökum og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að hvor máls aðili um sig beri sinn kostnað af málinu. Ingiríður Lúðvíksdóttir héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð. Ú R S K U R Ð A R O R Ð Vísað er frá dómi , án kröfu, kröfu aðalstefnanda, A , á hendur gagn stefn anda, B . Vísað er frá dómi kröfu gagnstefnanda á hen dur aðalstefnanda. Hvor málsaðili um sig ber sinn kostnað af málinu. Ingiríður Lúðvíksdóttir -------------- Rétt endurrit staðfestir Héraðsdómi Reykjavíkur 28 . apríl 2025